Invoering

Hij wordt erkend vanwege zijn gebruik van levendige beelden die religieuze en morele concepten binnen de samenleving illustreren. Jheronimus Bosch wordt ook herinnerd als een persoon die de eerste autonome schetsen van Noord-Europa maakte. Zijn schilderwerk maakt ook gebruik van opvallende en soms schijnbaar surrealistische iconografie. Voor zijn dood had Hieronymus verschillende grootschalige drieluiken geschilderd, waaronder de Tuin der Lusten . Gedurende zijn hele leven en carrière gebruikte Hieronymus zijn kunstwerken om de dwaasheden en zonden die de mensheid begaat en de consequenties die hierop volgen te laten zien. Hieronymus, die in het huidige Nederland werd geboren, blijft een van 's werelds grootste raadsels. Veel over zijn persoonlijke leven is weinig bekend, afgezien van zijn kunstwerk dat wereldwijd erkenning heeft gekregen.

Gezinsleven

Zijn familie was ook artistiek en men gelooft dat hij daar zijn schildervaardigheden heeft opgedaan. Hieronymus vader, broer en ooms waren allemaal schilders en ze dreven handel met hun schilderijen. Uit gegevens blijkt dat hij werd opgeleid door een van zijn familieleden, hoogstwaarschijnlijk zijn oom toen hij opgroeide. In 1480 of 1981 trouwde hij met Alety Goyaerts den Meervenne. Zijn vrouw was van zeer welgestelden, waardoor hij de kans kreeg om van een comfortabel leven te genieten en zijn sociale status en klasse drastisch verbeterden door deze verbintenis. Hieronymus, die katholiek was, ging verder en sloot zich aan bij de broederschap van Onze-Lieve-Vrouw, een plaatselijke religieuze unie die in 1486 aan de Maagd Maria was gewijd. Hieronymus kreeg zijn eerste opdrachten door de vereniging van deze broederschap, maar geen van de werken van de broederschap overleefd.

carriere hoogtepunten

Jheronimus Bosch stond bekend om zijn verontrustende en duistere visioenen en maakte via zijn werk van de gelegenheid gebruik om de wereld om hem heen kritisch te bekijken. Bijvoorbeeld, The Cure of Folly" (ca. 1475-1480), maakte hij grappen over de barbaarse en misleide medische praktijken die in die tijd werden gebruikt. Hieronymus Bosch was ook kritisch en berispte de personen die alleen geïnteresseerd waren in het zoeken en het toevoegen van hun aardse genoegens. "The Ship of Fools" (ca. 1490-1500) is een van deze werken die zijn opvattingen over aardse rijkdom demonstreerde. Hieronymus Bosch besteedde een groot deel van zijn leven en carrière aan religieuze thema's. "The Haywain" ( ca. 1500-02), een drieluik, toont Adam en Eva in het linker binnenpaneel aan de binnenkant, terwijl in het midden van het paneel boeren en geestelijken betrokken zijn bij zondig gedrag.

Rond 1504 schilderde Bosch het 'Laatste Oordeel', dat de val van de mensheid liet zien. Hij begon het drieluik te schilderen met de verwijdering van Adam en Eva uit de Hof van Eden. De andere twee panelen die erin zitten, laten zien dat de wereld wordt neergestort in brutaliteit, overtreding en wanorde. Bosch maakte even later nog een drieluik, "De verzoeking van Sint-Antonius" (ca. 1505-06). In deze laat hij een heilige persoon zien die de inspanningen van een slecht persoon weigert om hem te veranderen en zich over te geven aan verraderlijk. Er is ook een plan om de heilige Antonius te lokken en hij wordt op verschillende manieren verleid, maar in het laatste paneel lijkt hij te worden weggejaagd door een menigte gelovigen.

De Tuin der Lusten (ca. 1510-15) is een van de latere werken die Bosch maakte. Dit werk toont opnieuw het verval van de wereld door zondig gedrag en acties, met name lust, waardoor een prachtige tuin plotseling donker wordt, wat wordt aangetoond in het laatste paneel van het drieluik. Dit werk dient ook net als zijn andere werken als een tastbaar stuk lezing voor kwesties die verband houden met moraliteit.

Vroege leven

Bosch woonde zijn hele leven in Hertogenbosch, waar hij werd geboren in de hoofdstad van het Nederlandse graafschap Brabant. Bosch-grootvader Jan van Aken die in 1454 stierf, was ook schilder en zijn naam werd voor het eerst genoemd in de archieven van 1430. Het is duidelijk bekend dat Jan vijf zonen had, waarvan vier schilders. Anthonius van Aken, de vader van Bosch, stierf in 1978 en trad op als artistiek adviseur van de Broederschap van Onze-Lieve-Vrouw. Veel mensen zijn tot de conclusie gekomen dat een van zijn ooms of zijn vader Bosch leerde schilderen, maar geen van hun werken heeft het overleefd om erkend te worden. Bosch verscheen voor het eerst in de gemeentelijke archieven in het jaar 1974 en hij wordt samen met zijn zus en zijn twee broers genoemd.

De stad Hertogenbosch floreerde in de vijftiende eeuw in de provincie Brabant, die tegenwoordig ten zuiden van Nederland ligt. 4000 huizen werden in 1463 verwoest door catastrofale brand waarvan de toenmalige Bosch die rond de dertien jaar was misschien getuige van was. Bosch werd tijdens zijn leven een zeer populaire schilder en hij kon heel veel opdrachten uit het buitenland ontvangen. In 1488 werd hij een van de broederschap van Onze-Lieve-Vrouw, een aartsconservatieve religieuze die bestond uit 40 meest invloedrijke burgers in Hertogenbosch en andere zevenduizend leden uit heel Europa.

Priveleven

Zoals eerder vermeld trouwde Bosch tussen 1479 en 1481 met Aleyt Goyaerts van den Meerveen en was zijn vrouw vijf jaar ouder dan de kunstenaar. Ze verhuisden naar het nabijgelegen Oirschot, waar zijn vrouw land en een huis had gekregen van haar rijke familie. Uit de inschrijvingsregisters van de Onze-Lieve-Vrouwbroederschap blijkt dat Bosch daadwerkelijk in 1516 is overleden. Zijn uitvaartmis vond plaats op negen augustus van datzelfde jaar in de Sint-Janskerk. Tijdens zijn leven maakte Bosch vele triptieken. De meest bekende triptieken De Tuin der Lusten. Dit schilderij toont het paradijs dat Adam en Eva waren met veel dieren aan de linkerkant van het paneel en andere aardse fantasieën met naakte figuren en goede vruchten en vogels op het middelste paneel terwijl de hel is afgebeeld met fantastische straffen voor verschillende soorten boosdoeners aan de rechterkant van het paneel. Wanneer de buitenpanelen gesloten zijn, kan de kijker duidelijk zien hoe God de aarde schept, geschilderd in grisaille. Al deze schilderwerken hebben een ruw oppervlak door het aanbrengen van verf. Dit staat echter in contrast met de oude methode van de Vlaamse schilderstijl waarbij het gladde oppervlak probeert te verbergen dat het schilderij niet natuurlijk is maar door de mens gemaakt.

Bosch heeft zijn artistieke creaties nooit gedateerd en heeft misschien slechts enkele ervan gemarkeerd (verschillende merken zijn ongetwijfeld niet van hem). Er zijn vandaag minder dan 25 kunstwerken die aan hem kunnen worden toegeschreven. Filips II van Spanje kocht een groot deel van Bosch' artistieke creaties na het overlijden van de schilder; daarom claimt het Prado Museum in Madrid nu een paar van zijn werken, waaronder The Garden of Earthly Delights.

Kritische ontvangst

In de eerste eeuwen werd er regelmatig op vertrouwd dat Bosch' ambacht werd gemotiveerd door middeleeuwse zonden en verduisterde hermetische praktijken. Anderen dachten dat zijn werk alleen was gemaakt om te prikkelen en te verrukken, net als de "grotteschi" van de Italiaanse Renaissance. Terwijl de specialiteit van de meer doorgewinterde experts zich bevond in het fysieke universum van de gewone ervaring, staat Bosch tegenover zijn kijker met, in de uitingen van de ambachtelijke antiquair Walter Gibson, "een universum van dromen [en] slechte dromen waarin frames verschijnen te flitsen en te veranderen voor onze ogen." In het belangrijkste bekende verslag van Bosch' artistieke creaties schreef de Spanjaard Felipe de Guevara in 1560 dat Bosch eenvoudig werd beschouwd als "de vernieuwer van wezens en verzinsels". In het midden van de zeventiende eeuw, de Nederlandse specialist in vakmanschapsgeschiedenis, Karel van Mander, schilderde het werk van Bosch af als 'wonderlijke en vreemde dromen'; niettemin nam hij aan dat de doeken "regelmatig minder charmant dan angstaanjagend zijn om naar te kijken."

In de twintigste eeuw zijn onderzoekers de visie van Bosch als minder ongelooflijk gaan beschouwen en erkenden ze dat zijn specialiteit de gebruikelijke religieuze overtuigingskaders van zijn tijd weerspiegelt. Zijn portretten van de corrupte mensheid, zijn oorsprong van hemel en hel worden momenteel gezien als stabiel met die over het algemeen middeleeuwse educatieve geschriften en preken. De meeste geleerden verbinden aan zijn composities een belangrijker centrale plaats dan vooraf werd aangenomen, en trachten deze te ontcijferen met het oog op een laatmiddeleeuwse diepe kwaliteit. Het wordt voor het grootste deel erkend dat Bosch' ambacht is gemaakt om bepaalde goede en buitenaardse waarheden te laten zien, en dat de weergegeven afbeeldingen exact en gepland belang hebben. Zoals aangegeven door Dirk Bax, Bosch'.

Toch beschouwen een paar geleerden Bosch als een soort middeleeuwse surrealist, en er worden regelmatig parallellen gemaakt met de twintigste-eeuwse Spaanse ambachtsman Salvador Dali. Verschillende geleerden trachten zijn symboliek te ontcijferen door gebruik te maken van het dialect van Freudiaans hersenonderzoek. Dergelijke theorieën worden echter gewoonlijk verworpen; zoals aangegeven door Gibson, "werd wat wij de moxie noemen door de middeleeuwse kerk bekritiseerd als een unieke zonde; wat wij zien als de uitstroom van de intuïtieve persoonlijkheid was voor de middeleeuwen de ingevingen van God of de duivel."

Zijn werk verzamelen

Het juiste aantal van Bosch' overgebleven werken is onderwerp geweest van indrukwekkende wetenschappelijke discussies. Hij markeerde slechts zeven van zijn kunstwerken, en er is een kwetsbaarheid of alle composities die ooit aan hem werden toegeschreven, echt van zijn hand waren. Men realiseert zich dat vanaf het midden van de zestiende eeuw verschillende duplicaten en varianten van zijn afbeeldingen begonnen te vloeien. Bovendien was zijn stijl enorm krachtig en werd hij breed nagevolgd door zijn verschillende aanhangers. Door de jaren heen hebben onderzoekers hem steeds minder werken toegeschreven waarvan ooit werd gedacht dat ze van hem waren, en tegenwoordig worden er slechts 25 definitief aan hem toegeschreven.

Dood

Bosch stierf in augustus 1516 in Hertogenbosch, maar de exacte datum is nog niet bekend, maar zijn uitvaartmis werd voor hem gehouden in dezelfde maand van 9 augustus. Hoezeer Bosch ook plezier en een comfortabel leven genoot toen hij nog leefde, zijn werken zelfs trok veel plezier en belang na zijn dood. Zo werd koning Filips II van Spanje een van de mensen die de werken van Bosch serieus namen. "The Garden of Earthly Delight" werd bijvoorbeeld op de slaapkamer van de koning gehangen om de Spaanse vorst eraan te herinneren goed te blijven doen en op het goede pad te blijven.

Gebrek aan documentatie over zijn leven

Bosch liet geen dagboeken en brieven achter en de weinige informatie die over hem bekend was, werd ontleend aan de korte verwijzingen binnen de Hertogenbosch, en in de rekeningboeken en archieven van de lokale orde verbonden aan de Broederschap van Onze-Lieve-Vrouw. Er is niet veel bekend over zijn gedachten of persoonlijkheid over de ware betekenis van zijn kunstwerk. Zijn werkelijke geboortedatum is niet nauwkeurig vastgesteld. Dit was slechts een schatting van 1450, gebaseerd op een met de hand getekend portret dat kort na zijn dood in 1516 werd gemaakt. Van dit portret is een kunstenaar te zien die al wat ouder is geworden en waarschijnlijk begin zeventig is.