De triptieken van Bosch

Wie vertrouwd is met de drieluikstijl van Bosch zal in deze compositie met drie panelen geen grote verrassingen aantreffen. Hij zou veel van dezelfde thema's elders in zijn carrière opnemen, hoewel het waarschijnlijk is dat deze interpretatie iets eerder kwam dan de meeste andere. Zoals bij veel van de andere drieluikontwerpen, zien we de kunstenaar van links naar rechts van het ene paneel naar het andere werken, maar ook loopt het verhaal verticaal naar beneden binnen elk afzonderlijk paneel. Hierdoor kan Bosch binnen elke sectie verschillende verwante verhalen weergeven, voordat de gevolgen ervan in het volgende stuk worden uitgelegd. Het voor de hand liggende voorbeeld in The Last Judgment is dat ons wordt verteld over de mislukkingen van de mens, voordat we langzaam verder gaan naar de ultieme straf voor deze zonden. De kijker wordt dus vermaakt, maar waarschuwde ook voor de gevolgen van hun eigen gedrag, als het zou afwijken van het juiste christelijke pad, zoals uiteengezet in de Bijbel. De kunstenaar zou gebruik maken van een ervaren studio van assistenten om binnen elk paneel sterke details te leveren en daarom is het de moeite waard om elke sectie op te splitsen en het eigen belang ervan afzonderlijk te bespreken, terwijl hij altijd het algemene tafereel dat door Bosch wordt neergezet in de gaten houdt.

Achtergrondinformatie over de artiest

Als je de kans hebt gehad om schilderijen van de inventieve Nederlandse kunstenaar Hieronymus Bosch te observeren, heb je je misschien afgevraagd wat de erin verwerkte scènes betekenen. Een voorbeeld van de schilderijen is het laatste oordeel. Het probleem is dat er heel weinig persoonlijke informatie over Bosch bekend is omdat hij geen dagboeken of brieven heeft achtergelaten. Ondanks dat zijn geboortedatum onduidelijk is, werd hij in 1450 in Nederland geboren. Bosch stond algemeen bekend om zijn gebruik van opvallende beelden om religieuze en morele verhalen en concepten te illustreren. Hij zou zijn vaardigheden hebben ontleend aan zijn vader en ooms die ook schilders waren. Het beroemdste werk dat in 1504 door Hieronymus werd gemaakt, is de Tuin der Lusten, een drieluik dat ook wel het laatste oordeel wordt genoemd. Dit is een schilderij met een unieke architectuur en een uitbarsting van kleuren. In het artistieke werk nam Bosch vreemde wezens en een ongewoon landschap op en ook religieuze aspecten als Adam, Eva, God en de hel vind je terug. Beelduitleggers zeggen dat de agenda van het Laatste Oordeel was om mensen eraan te herinneren dat de hel bestond en dat ze voor eeuwig gestraft konden worden. Er werd gezegd dat hij een genie van het surrealisme was, een kunststijl die niet bedoeld is om gemakkelijk te begrijpen of te begrijpen.

Stijl van het laatste oordeel

Het belangrijkste kenmerk van het laatste oordeel geeft het een dromerige kwaliteit. Daarin is een veelvoud aan gigantische vogels, naakte mensen en paarden die in een prachtig landschap rondscharrelen. Elk element in het schilderij valt op en vormt een harmonieus geheel. Het middenpaneel van het portret stelt de zeven hoofdzonden voor. Op de linkervleugel zie je het tuimelen van de Rebel Angels, de val van de mens, de schepping van Eva en dieren die met mensen leven zonder interactie en verdrijving. Bovenaan in een helder gebied staat God en aan de rechterkant toont het interieur de hel. Op het schilderij wordt het goddelijke hof bovenaan als onbeduidend weergegeven en zijn slechts enkele zielen genummerd. Het grotere aantal mensen wordt gezien als verzwolgen in het duistere landschap beneden. De nachtmerrie stelt de aarde voor als een die is verwoest door het vuur dat in de dertiende-eeuwse hymne wordt voorspeld. Idealiter lijkt Bosch er heel goed in te zijn geslaagd om artistieke afbeeldingen te maken van hoe de Hof van Eden, de terugkeer van Christus uit de lucht en de hel eruit zouden zien. De Nederlandse schilder die later in 1516 op ongeveer 65-jarige leeftijd stierf, liet raadselachtige werken na die te vinden zijn in de Weense Schilderijengalerij van de Academie voor Schone Kunsten.

Analyse

De kunstenaar koos ervoor om scènes uit de Hof van Eden links en de hel rechts weer te geven, net als bij andere paneelseries uit zijn carrière. Het Laatste Oordeel domineert dan het centrale centrale paneel. Merk op hoe de kunstenaar aan de linkerkant begint met ruimte en felle kleuren, met behulp van tinten blauw en groen met figuren verspreid over het tafereel. Dit schept een sfeer van gezondheid en natuur en vormt het uitgangspunt voor het verhaal. In dit stadium lijkt alles perfect, en als de mens het juiste pad heeft gekozen, zou dit scenario zijn doorgegaan. Helaas illustreren de verhalen in het eerste paneel waar het mis gaat, en uiteindelijk zou het oordeel over de mens in de volgende fase worden uitgesproken. Het lijden dat door deze straf wordt veroorzaakt, wordt vervolgens weergegeven in het laatste verticale stuk, de kijker eraan herinnerend hoe belangrijk het is om het juiste spirituele pad te volgen. De gesloten vleugels onthullen een grisaille-kunstwerk verspreid over de twee panelen, met figuren die letterlijk het juiste pad volgen, en het beeld van een bejaarde man die alleen ronddoolt, loopt door in andere triptieken van deze kunstenaar.

Betekenis

Zoals uiteengezet in de analyse, waren alle drieluiken van Bosch bedoeld om te entertainen en ook om de kijker aan te moedigen een moreel leven te leiden. Hij werkte van boven naar beneden en van links naar rechts over de binnenpanelen, waarbij hij meerdere passages uit de Bijbel combineerde om te schetsen waar de mens fout ging en wat de gevolgen van hun acties zouden zijn. Al deze onderwerpen waren volledig typerend voor de Europese kunst uit de 15e en 16e eeuw, maar Bosch kon een sterkere boodschap overbrengen dan de meeste vanwege zijn expressieve artistieke stijl en ook de fantasierijke manier waarop hij deze ideeën tot leven kon brengen. De erfenis van zijn werk wordt onderstreept door hoe verschillende grote kunstenaars hun eigen kopieën van zijn werk zouden maken voor hun eigen plezier, maar ook om zijn technische werk beter te begrijpen. Bosch' Deze invloed zou ook van invloed zijn op de manier waarop andere kunstenaars later in de Renaissance hetzelfde onderwerp behandelden, enkele jaren voordat de rol van religie binnen de westerse kunst begon te vervagen. Veel van Bosch' uitgestrekte landschappen zouden figuren uit verschillende lagen van de samenleving bevatten, van de armste boeren tot vooraanstaande religieuze vertegenwoordigers, puur in de hoop dat de boodschap van Bosch zoveel mogelijk mensen zou raken en ervoor zou zorgen dat niemand geloofde dat ze buiten de wil van God.

Plaats

Het kunstwerk bevindt zich al eeuwen in Oostenrijk en bevindt zich tegenwoordig in de Academie voor Schone Kunsten in Wenen, Oostenrijk. Het gaat terug tot het midden van de 17e eeuw toen het deel uitmaakte van de collectie van de aartshertog Leopold Wilhelm van Oostenrijk. Sommige historici hebben gesuggereerd dat dit stuk in 1504 door Filips I van Castilië werd verworven, wat zou helpen verklaren hoe het Oostenrijk bereikte, maar dit is door andere experts verworpen. We weten ook dat Lucas Cranach de Oude zijn eigen exemplaar van het stuk heeft gemaakt en dat zich nu in de Gemäldegalerie van Berlijn bevindt. De lage landen, waarin Bosch was gevestigd.

Grootte en medium

Het Laatste Oordeel van Jheronimus Bosch is gemaakt met olieverf op houten panelen. Zoals typerend voor het drieluikformaat zijn de vleugels ongeveer even groot als het middenpaneel, maar half zo breed. Hierdoor kunnen ze elkaar in het midden ontmoeten wanneer ze gesloten zijn, waardoor een extra kunstwerk wordt onthuld dat over de twee luiken is verspreid. Om het formaat correct te laten werken, zijn de twee vleugels normaal gesproken slechts enkele centimeters langer dan het hoofdpaneel en net iets minder dan de helft van de breedte om de frames mogelijk te maken. De linker- en rechtervleugelpanelen zijn 167,7 cm hoog en 60 cm breed en het middenpaneel is 164 cm hoog en 127 cm breed. Sommige triptieken van de kunstenaar zijn opgedeeld in hun afzonderlijke panelen, maar gelukkig blijft dit kunstwerk intact. Helaas, hoewel er zijn gedurende een aantal eeuwen veel pogingen gedaan om het verfwerk te wijzigen, waardoor het originele werk van de kunstenaar enigszins is beschadigd. De totale grootte van dit kunstwerk komt redelijk overeen met de andere triptieken van de kunstenaar en er zouden scharnieren worden bevestigd om de structuur te openen en te sluiten.

Het laatste oordeel door gerelateerde artiesten

Dit krachtige thema is door de eeuwen heen door kunstenaars gebruikt. Terwijl Bosch bezig was met het maken van twee verschillende triptieken over dit onderwerp, deden Michelangelo en een aantal andere kunstenaars uit ongeveer dezelfde periode hetzelfde in Italië. Het Laatste Oordeel van Michelangelo staat op de altaarmuur van de Sixtijnse Kapel en is misschien wel de beroemdste interpretatie van allemaal. Andere opmerkelijke bijdragen zijn afkomstig van Giotto ( Giudizio Universale) en een houtsnede van Albrecht Durer. De meest bekende iteraties kwamen uit deze twee Europese regio's, die in de 15e en 16e eeuw in de voorhoede stonden van de Renaissance. De meeste kunstenaars van deze tijd zouden christelijke thema's prominent weergeven binnen dit oeuvre, waarbij The Last Judgment een van de meest voorkomende is vanwege de krachtige inhoud die het kan inspireren en de sterke morele boodschappen die in elk kunstwerk kunnen worden verwerkt. Bosch zelf maakte graag gebruik van de benadering met drie panelen om verschillende verhalen met elkaar te combineren en de kijker naar het laatste moment te leiden met een grotere context al in gedachten.